Jean-Paul Sartre (1905-1980)

20. yüzyıla damgasını vuran Varoluşçu felsefenin ve Varoluşçu Marksizmin Fransa'daki temsilcisi olan Jean-Paul Sartre, 1905'de Paris'te doğdu; Louis de Grand lisesini, Ecole Normale Superieure'i bitirdikten sonraİsviçre Fribourg Üniversitesi'nde felsefe okudu. Bir süre liselerde felsefe öğretmenliği yaptı. Bulantı ve Duvar adlı yapıtlarıyla tanındı. Ardından yayımladığı "Varlık ve Hiçlik"te varoluşçu felsefenin ilkelerini açıkladı, bu romantizmle lirizmden uzak, akılcılığa yakın bir felsefeydi.

"Her insan herkes karşısında her şeyden sorumludur" diyen Sartre, İkinci Dünya Savaşı sırasında Fransa Alman işgaline uğrayınca hapse atıldı. Fransız direnişine katıldı. Büyük savaş sonrası öğretmenlikten ayrılan Sartre, felsefi ilkelerini açıklamak üzere felsefi-politik bir dergi çıkardı; Felsefi-politik konular üzerinden şekillendirdiği düşüncelerini, yazdığı romanlarıyla pekiştirdi. "Akıl Çağı", "Yaşanmayan Zaman" ve "Yıkılış" adlı yapıtlardan oluşan "Hürriyetin Yolları" dizinini yayımladı. Ardından "Sinekler", "Gizli Oturum", "Mezarsız Ölüler", "Saygılı Yosma", "Kirli Eller", "Şeytan ve Yüce Tanrı" adlı yapıtlarını yazdı. "Yahudi Meselesi", "Durumlar" "Komedi Oyuncusu" ve "İnanç Kurbanı" gibi denemelerinde de felsefesini açıkladı; "Diyalektik Aklın Tenkidi" adlı yapıtında konuyu bir kez daha irdeledi.

İnsan hakları konusunda son derece duyarlı olan Sartre, Soğuk Savaş döneminde Sovyetleri destekledi; Fransa'nın Cezayir savaşına, Amerika Birleşik Devletleri'nin Vietnam savaşına karşı çıktı; savaş sırasında Vietnam'daki katliamları yargılamak üzere kurulan "Russel Mahkemesi'ne başkanlık yaptı. Bu nedenle "Çağın tanığı ve vicdanı olarak" nitelendi. Hiç bir parti doktirinini benimsemeyen Sartre, yalnızca devrimci bir demokrasi ve özgürlük idealinin savunucusudur. 1964'de kendisine verilen Nobel Ödülünü kabul etmemiştir. Jean-Paul Sartre, 1980'de yaşama veda etti.