Gregor Johann Mendel (1822-1884)

Gregor Mendel, Avusturyalı bir din adamı ve botanikçi, kalıtım biliminin öncüsüdür. Mendel'in babası Napoleon savaşlarında çarpışmış bir asker, annesi ise bir bahçıvanın kızıydı. Küçük bir çiftlikleri vardı. Bu nedenle Mendel bahçıvanlığı küçük yaşta öğrendi. Mendel dini eğitim alarak 1843'de papaz oldu. 1853'de Brünn teknik okuluna yardımcı profesör oldu. Araştırmalarını bu okulda yaptı.

Mendel, 1850'de başlayarak on beş yıl çaprazlama yöntemiyle melezleştirme denemelerine başladı. İki tip bezelye bitkisi kullandı: Uzun boylu ve cüce. Cüce bezelyeyi uzun boylu bezelyeyle çaprazladığında, bir sonraki kuşak tümüyle uzun boylu oldu. İkinci kuşak bezelyeleri çaprazladığında üçüncü kuşakta, bir cüce bezelye bitkisine karşılık üç uzun boylu bezelye bitkisinin elde edildiğini gördü. Aldığı sonuçları 1866'da yayımladığı "Bitki Melezleri Üstüne Denemeler" adlı eserinde açıkladı. Bu yapıtıyla Mendel, genetiğin kurucusu oldu. Mendel çalışmalarını kanunlaştırdı. "Başatlık Kanunu", "Karakterlerin Ayrılığı Kanunu" ve "Melezlerin Gametlerinde Ayrılığı Kanunu" adlarıyla belirlenen "Mendel'in Üç Kanunu" kalıtım biliminde kesin bir dönüm noktası oluşturdu.

Bilimsel çalışmalarının dikkate alınmaması üzerine Mendel, 1868'de bilimden uzaklaşarak dini görevine döndü. Mendel'in çalışmalarının önemi ancak 1900 yıllarında anlaşılabildi. Yirminci yüzyıl başlarında onun öne sürdüğü ilkelerin tüm canlılar için geçerliliği doğrulandı. Kısa süre sonra hücre biyolojisi yeni bilim dalı sayesinde araştırmacılar, kalıtımın gen denilen özel hücreler sayesinde taşındığını keşfettiler. Johan Mendel'in ilk bezelye bitkilerini dikmesinden yüz yıl sonra bilim adamları genetik yapının DNA moleküllerinden oluştuğunu saptadılar. İnsanlık bu gelişmeyi, Mendel'in sabırla yürüttüğü binlerce deneye borçludur.