Trofim Denisoviç Lısenko (1898-1976)

Sovyet biyolojisti Lısenko, Ukraynalı yoksul bir köylünün oğlu olarak 1898'de Karlovka'da doğdu. Ekim devrimi sayesinde yüksek öğrenim yapma olanağını buldu. 1925 yılında Kiev Tarım Enstitüsü'nü bitirdi ve seleksiyoner olarak çalışmaya başladı. 1927'de henüz otuzunda bile değilken Azerbaycan'ın Gence kentinde seleksiyon istasyonundaki çalışmaları ile dikkat çekti. Lısenko Azerbaycan koşullarında bakliyegiller yetiştirmeyi başarmış, böylece hem otlak yetersizliği sorununu çözmüş hem de gübre kullanmaksızın bu bitkilerle tarlaları gübreleme tekniklerini geliştirmişti.

Lısenko Gence'de çeşitli bitkilerle yaptığı deneylerle, bitki gelişiminde evreler teorisini geliştirdi; sıcaklığın bitki gelişimindeki etkilerini ve çeşitli bitkilerin gelişimlerinin her aşamasında gereksindikleri sıcaklık ve gün sayılarını matematiksel tablolar haline getirdi. Daha sonra geliştirdiği soğuklandırma tekniği ile buğday üretimini arttırdı. Yeni buğday ile pamuk türlerini geliştirdi. Ekimde verimlilik ve gelişme sağladı. Buğday üretimini ve verimini artırmak, yeni bitki kültürlerini geliştirmek için çalışan Lısenko, kalıtım özelliklerinin aktarılmasında genlerden çok çevre koşullarına önem veren Miçurin okulunun bir temsilcisiydi.

Genetikçilerin karşı saflarında yer alan Lısenko, çalışmalarıyla Sovyet tarımına büyük hizmetlerde bulundu. Yazlık buğday türleri, arpa ve pamuk gibi yeni tarımsal kültürler yaratıldı. Onun teknikleri sayesinde tarımda büyüme sağlandı ve Sovyet ekonomisi kazançlı çıktı. 1920'lerin sonlarında buğday üretimi ve verimliliği artırıldı. Bu sayede artan kentli nüfusunu ve işçi sınıfını beslemek mümkün oldu. Lısenko 1934'te otuz altı yaşında iken Ukrayna Bilimler Akademisi, ertesi yıl SSCB Tarımsal Bilimler Akademisi, 1939'da ise SSCB Bilimler Akademisi üyeliğine seçilmişti. 1938'den sonra SSCB Tarımsal Bilimler Akademisi'nin başkanlığını yaptı.

Lısenko bu akademilere eserleri, deneyleri ve teorileri sayesinde seçilmişti. O yıllarda ülkenin en tanınmış botanikçisi ve genetikçisi olan Nikolay Vavilov, Lısenko'yu takdir etti ve bu akademilere seçilmesinde önemli rol oynadı. 1948 yılına gelindiğinde ise Lısenko üç adet Lenin ödülü, iki de Stalin ödülünün sahibi idi. Önermelerinin pek çoğu kanıtlanmış olan Sovyet bilim adamı, bilim dünyasında haksızlığa uğramış ve ideolojik bilim yapmakla suçlanmıştır.